Kırkpınar Yağlı Güreşleri yüzyılları aşan geleneklerin, saygının ve mertliğin er meydanındaki mücadelesidir. Dualarla başlayan, peşrevlerle can bulan bu köklü mirası izlerken heyecanı katlayan en önemli unsur ise müsabakanın arkasındaki kurallardır. Dualı çayırda erlerin uyması gereken temel kaideleri, puanlama sistemini ve geleneğin sunduğu incelikleri bilmek bu kadim sporu başka bir gözle takip etmenizi sağlar. İşte Edirne’nin tarihi Er Meydanı’nda pehlivanların kaderini belirleyen ve güreşin ruhunu şekillendiren genel kurallar.
Kırkpınar Yağlı Güreşte Genel Kurallar:
1- Güreş kıran-kırana usulüyle yapılır. Yani galip gelen, kendisinden sonra ilk galip gelenle eşlendirilir. Yenilen çıkar. Günümüzde eşleşme bu şekilde yapılmamaktadır.
2- Yarışma, yenişinceye kadar sürer. Eğer bir çift pehlivan yenişememişse, yenişemeyen diğer bir çift pehlivanla hasımlar değiştirilir. Eğer değiştirilebileceği bir çift yoksa yenişemeyen çift yenişinceye kadar güreştirilir.
3- En çok müsabaka kazanan pehlivan güreştiği boyun birincisi olur. Ödül ona verilir.
4- Güreşirken alttaki güreşçi, kendi oyunu ve kuvvetiyle ayağa kalkmadıkça suya, beze gidemez. Bulunduğu durumda iken su verilebilir, teri ve gözü silinebilir.
5- Altta güreşçi varken güreş durdurulmuş ve oyun bıraktırılarak ayağa kalkılmışsa güreş tekrar başladığı zaman alttaki güreşçi tekrar alta yatar. Ayakta iken güreş durdurulmuş ise ayakta başlar.
6- Karakucakta olduğu gibi, alta tekrar yatan güreşçi istediği şekilde durabilir.
7- Yenişlik durumu olduğu zaman, güreş biter, ayağa kalkan güreşçilerden yenilen kendisini yeneni kucaklayarak tartar ve beraberce yenen önde, yenilen arkada olmak üzere pat çakıp temenna ederek parsa toplarlar.
8- Güreştiği boyda birinci olan güreşçi bir üst boyda da güreşebilir.
9- Yağlı güreşte yeteri kadar zeytinyağı bulundurmak zorunludur. Yağ kalmamışsa veya yoksa güreşçi güreşe zorlanamaz.
10-İsteyen pehlivan güreşirken ayakta bulunmak şartıyla isteyen güreşçi hasmı ve hakem izin verirse hasmından ayrılarak yağını tazeleyebilir.
11-Kispet dizden yukarıya kadar yırtılmamışsa veya güreşçiye geniş geliyorsa kispet değiştirilir. Yenik sayılmaz. Ancak kispeti hasmı paçadan tutup yırtarsa yenik sayılır.
12-Yenilen bir güreşçi, kendisini yenen hasmından başka bir güreş müsabakasında tekrar karşılaşmayı isteyebilir. Böyle bir söz verilmiş ise ilk karşılaşmada iki hasım birbiriyle eşlendirilir. Tekrar yenilirse üçüncü defa karşılaşır. Bu sefer de yenilirse bir daha o güreşçi ile karşılaşmaz. Bu nedenledir ki güreşçiler ‘Allahın hakkı üçtür’ derler.
13-Güreş alanının geniş, düz ve çimenlik olması daha fazla tercih edilir. Ancak bulunmaması halinde güreşe elverişli yerlerde de yapılır. Sınır yoksa da güreşçiler seyirciler arasına girdiği zaman durdurulur ve orta yer başlatılır.
14-Yağlı güreşte süre belirli değildir. Yenişlik oluncaya veya hava kararıncaya kadar -hatta Kırkpınar güreşlerinde hava karardıktan sonra devam eden güreşler vardır- veyahut da her iki güreşçi güçsüz kalıncaya kadar devam eder.
15-Müsabakalarda en az bir davul-zurna bulunur. Davul-zurnanın bulunması mümkün olmadığı zaman iddialı güreş yapılabilir.
16-Güreşen pehlivanlar arasında yaş farkı fazla ise güreş bitince yaşça küçük olan galip gelmiş olsa bile kendisinden büyük olan yendiği pehlivanın elini, büyüğü de onun alnını öper.
17- Ödül galip gelenindir. Yani o boyun birinciliğini kazananındır. Yenilenler ödülden pay alamayacağı gibi başka bir şey de isteyemez. Eğer kazanan isterse kendi parsasını veya bir kısmını yenilene verir.
18- En sona kalıp da birbirine üstünlük sağlayamayacağı anlaşılan güreşçilere ödül bölüştürülür.
19- Baş ve başaltında iki çift güreşirken birisi hasmını yener diğerleri yenişemezlerse ve vakit de daha fazla güreşmelerine müsait değilse ödül hasmını yenenin olmasına rağmen birincilik belirlenemediğinden güreşenler de tanınmış pehlivan olduklarından üçe bölünür. Para ve canlı hayvan ise ödülün değerine ve güreşi yaptıranın şan ve şöhretine yakışır bir miktar para verilerek her üçü sevindirilir.
20- Başpehlivanlar güreşe başlamadan evvel kispetlerini giymiş vaziyette parsa toplar, sonra güreşirler.
21- İlk eşlerini yendikten sonra eşlendirilen iki galip güreşçi için dua okunur. Ancak bu dua birinciye oranla kısa olur. Üçüncü ve dördüncü eşlendirmeler olursa yine dua okunur. Günümüzde salavatlar boylar için okunmaktadır.
22- Bir boyda birinci olduktan sonra eşit değerdeki pehlivanların güreştiği bir başka yarışmada aşağı boya güreşmek kurallara aykırı değilse de pehlivanlığa yakışmaz.
23- Yaşına ve ustalığına hürmeten güreşi hasmına bırakacak genç pehlivan, üçüncü el bitip güreşe girmek için karşı karşıya geldikleri zaman büyüğünün elini öper, güreşi ona bırakır. Yaşlı pehlivan da onun alnından öper. Yaşlı olan genç güreşçiye güreşi bırakırsa yine aynı hareketler yapılır.
24- Güreşte anlaşmak yasaktır ve ayıplanır. Pehlivanlar ağabeyine bile çoğu zaman meydan bırakmazlar.
Kaynak: Mehmet Dervişoğlu – ‘Kırkpınar Güreşleri’nin Halkbilimsel Açıdan İncelenmesi’ -Yüksek Lisans Tezi
Not: İçerik görselleri Bir Balkan Esintisi arşivine aittir.
